ކުމުންދޫއަކީ އޭގެ ގުދުރަތީ ހިތްގައިމުކަމާއި، ސާފު ފަޅާއި، ރީތި ގޮނޑުދޮށަށްޓަކައި އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން ފަޚުރުވެރިވާ ރަށެކެވެ. ނަމަވެސް، ފަހަކަށް އައިސް އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން މަދު ބަޔަކަށް ކުރެވޭ ބައެއް އަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން މި ރީތިކަމަށް ވަނީ ހިޔަނި އެޅިފައެވެ. އެންމެ ހިތާމަވެރި ކަމަކީ، ގޭގޭގައި ބޭނުންކޮށްފައި އުކާލާ ކުނި ބާލިދީއަށް އަޅައިގެން ގެންގޮސް މޫދަށް އުކާލުމުގެ އާދަ އަދިވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ނެތިގެން ނުދާ ކަމެވެ. މިފަދަ އަމަލުތަކަކީ ތަހުޒީބު މުޖުތަމައުތަކުގައި ފެންނަންވާނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަކީ އެކަކު އަނެކަކަށް އަޅާލާ، އަދި ދިރިއުޅޭ މާހައުލަށް ލޯބިކުރާ ބަޔަކަށް ވާއިރު، މި ނޭދެވޭ އަމަލު ހުއްޓާލުމަކީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމައަށް އެންމެ ބޭނުންތެރިވެފައިވާ އެއް ކަންތަކެވެ.
މޫދަށް އުކާލެވޭ ކުނީގެ ތެރޭގައި ގިނައިން ފެންނަނީ ޕްލާސްޓިކާއި، މަސްދަޅު ފަދަ ތަކެތި ކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މިފަދަ ތަކެއްޗަކީ ފަސޭހައިން ނެތިދާނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ޕްލާސްޓިކްގެ ބާވަތްތައް އެތައް ސަތޭކަ އަހަރެއް ވަންދެން ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑުގެ ތެރޭގައި ދައުރުވަމުންދާއިރު، ކަނޑުގެ ދިރުންތައް ކަމަށްވާ ވެލައާއި މަސްމަހާމެހި މިއީ ކާނާ ކަމަށް ހީކޮށް ކެއުމުގެ ސަބަބުން، އެ ތަކެތީގެ ނިޒާމު ބަންދުވެ މަރުވާން މެދުވެރިވެއެވެ. އަދި އުކާލެވޭ ގެރިކިރު ދަޅާއި މަސްދަޅު ފަދަ ދަގަނޑުގެ ބާވަތްތައް ފަރުތަކުގެ މައްޗަށް ދިޔުމުން، ފަރުތައް މަރުވެ “ބްލީޗް” ވާން މެދުވެރިވެއެވެ. މިއީ މުޅި ފަރުތަކުގެ އިކޯސިސްޓަމް ހަލާކުވެ، އަޅުގަނޑުމެންގެ މަސްވެރިކަމަށްވެސް އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ފޯރާނެ ކަމެކެވެ.
މީގެ އިތުރުން، މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަ ސިއްހަތަށް އޮތް ބޮޑު ނުރައްކަލެކެވެ. މޫދަށް އުކާލެވޭ ޕްލާސްޓިކް، އިރުގެ އަލިކަމާއި ލޮނުގެ ސަބަބުން ކުދިކުދިވެ “މައިކްރޯ ޕްލާސްޓިކް” އަށް ބަދަލުވެއެވެ. މި ކުދިކުދި އެތިކޮޅުތައް މަސްމަހާމެހީގެ ބަނޑަށް ގޮސް، އެ މަސްތައް އެންމެ ފަހުން އަޅުގަނޑުމެން ގޭގެ ސުފުރާމައްޗަށް އައިސް އެ ކެއުމުން އެ ވިހަ މާއްދާތައް ސީދާ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ދަތުރުކުރެއެވެ. އަދި ދަބަރު ޖަހާފައިވާ ދަޅުތަކާއި ކުނިތަކުން ބޭރުވާ ކެމިކަލްތަކުގެ ސަބަބުން ލޮނުގަނޑު ތަޣައްޔަރުވެ، ގޮނޑުދޮށަށް މޫދަށް އެރޭ ކުދިންނާއި ބޮޑެތި މީހުންނަށް ހަމުގެ ބަލިތަކާއި އެކިކަހަލަ އިންފެކްޝަންތައް ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވެއެވެ.
ރަށުގައި ކުނި މެނޭޖުކުރާނެ ވަކި ސަރަހައްދެއް ގާއިމުކުރެވިފައި އޮތުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބިފައިވާ ވަރަށް ބޮޑު ފަސޭހައެކެވެ. ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއްގެ ފަސޭހައަށް ބަލައި، ބާލިދީ ހިފައިގެން ގޮނޑުދޮށަށް ގޮސް ކުނި އުކާލުމުގެ ބަދަލުގައި، ކަނޑައެޅިފައިވާ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ކުނި ނައްތާލުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޒިންމާއެކެވެ. މަދު ބަޔަކު ކުރާ މިފަދަ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން ރަށުގެ ސާފުތާހިރުކަން ގެއްލި، ނުބައި ވަސް ދުވުމަށް މެދުވެރިވެ، މުޅި ރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް އޭގެ ތަކުލީފު އުފުލަން ޖެހުމަކީ ވަރަށް ދެރަ ކަމެކެވެ.
އަޅުގަނޑުމެން ދެކޭގޮތުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ލޮބުވެތި ކުމުންދޫއަކީ ސާފުތާހިރު، ނަމޫނާ ރަށަކަށް ހެދޭނީ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން އެކަތިގަނޑަކަށް ވެގެންނެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ރީތި ރަށް ކުނިގޮނޑަކަށް ވުމުގެ ކުރިން، މި ނޭދެވޭ އަމަލު ހުއްޓާލައި، ތިމާވެއްޓާއި ރަށުގެ ރައްކާތެރިކަމަށް އިސްކަންދިނުމަކީ ކޮންމެ ފަރުދެއްގެ މައްޗަށް އޮތް ޒިންމާއެކެވެ. އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށްޓަކައި، ކުމުންދޫގެ ފަޅާއި ފަރުތައް ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މައްޗަށް އޮތް ދީނީ އަދި ގައުމީ ވާޖިބެކެވެ. ކުމުންދޫގެ ސާފުކަން ދަމަހައްޓައި، މޫދަށް ކުނި އެޅުން ހުއްޓާލަމާ ހިނގާށެވެ!